Dom Wydawniczy ABC przygotował książkę, która powinna znaleźć się na półce zarówno wydawców (oraz agentów literackich), jak i studentów edytorstwa. Dla tych pierwszych może nie wnosi wiele nowego, świetnie natomiast porządkuje zdobytą doświadczeniem wiedzę, uzupełnia ją oraz stanowi podręczną pomoc w sytuacjach wątpliwych. Ci drudzy znajdą tu znakomite wprowadzenie do zagadnień związanych z wybranych przez nich zawodem, przedstawione profesjonalnie i bez uproszczeń, a jednak przystępne i zrozumiałe, bo poparte konkretnymi przykładami „z życia”. Nie są to zatem bezosobowe paragrafy (te umieszczone zostały w aneksie i są naprawdę doskonałym zapleczem prawnym – to bardzo wygodne móc zerknąć na koniec tej książki, zamiast szukać odpowiednich przepisów prawnych w innych źródłach), a realne sytuacje, wsparte wiedzą prawniczą autora. Karpowicz nie powstrzymuje się od wyrażania w niektórych sytuacjach wahania, czy niepewności, pokazując w ten sposób, że nie wszystko w dziedzinie prawa autorskiego jest oczywiste i pewne. Często decyzja należy do konkretnego sądu, z którym autor książki czasem się zgadza, czasem jednak nie.

Dzieło skonstruowane jest przejrzyście, co czyni lekturę trudnego materiału łatwiejszą. Najpierw mamy próbę ustalenia, co podlega ochronie prawem autorskim oraz wyjaśnienie podstawowych terminów związanych z tym tematem. Dalej autor prezentuje rodzaje prawa autorskiego oraz sposoby eksploatacji dzieła podlegającego ochronie. Omawia rodzaje umów oraz sposoby wynagradzania autora. Ważny punkt rozważań zajmują umowy licencyjne: tutaj bardzo precyzyjnie i jasno omówione zostały najważniejsze zagadnienia związane z udzielaniem licencji, a tym samym najważniejsze punkty, jakie pojawiają się w takich umowach. To pozwoli łatwiej przyswoić treść zamieszczonych w aneksie przykładowych kontraktów (kolejny bardzo przydatny element edukacji edytorskiej). Następnie omówiona zostaje duża część procesu wydawniczego (zaczynająca się od nawiązania kontaktu autora z wydawcą), a dokładnie rzecz ujmując jej aspekt prawny: od umowy zawieranej między wydawcą a autorem, poprzez uprawnienia redaktorów, do umów z twórcami materiałów ilustracyjnych (fotografami, grafikami, kartografami, etc.).

Jako podsumowanie mamy omówione najważniejsze podstawy prawne, umowy międzynarodowe oraz inne źródła.

W pokaźnym aneksie znajdziemy interesujące nas akty prawne, przykłady umów licencyjnych (z podziałem na kraje) oraz wzory umów dla wydawcy polskiego.

Poradnik zachował zalety dobrego podręcznika prawa (rzetelność w omówieniu ważnych zagadnień, przystępne przedstawienie problemów trudnych, klarowność przekazu) i ustrzegł się jego wad (mógłby przecież być suchym rejestrem obowiązujących przepisów). Zatem jedynie dla porządku przedstawię kilka zastrzeżeń, jakie mam do tej książki, które nie obniżają jednak merytorycznej wartości tej pozycji. Przede wszystkim w utworze poruszającym kwestie związane z branżą wydawniczą, bardziej niż gdziekolwiek indziej, rażą takie szkolne błędy, jak „zwrócić go wydawcy z powrotem. W skądinąd cennym rozdziale poświęconym międzynarodowym ustawom o uniknięciu podwójnego opodatkowania zabrakło mi wzmianki o dokumentach będących zmorą (bo dostarczane zazwyczaj z ogromnym opóźnieniem) wydawców i agentów literackich, czyli tzw. certyfikatach rezydencji (potwierdzających, że dana osoba bądź firma jest rezydentem danego kraju i płaci tam podatki – dopiero na jego podstawie polski wydawca ma prawo zatrzymać niższy procent podatku).  Można też polemizować z tezą, że w Polsce nie istnieje instytucja agenta literackiego (takich agencji jest bowiem co najmniej kilka, choć rzeczywiście nie jest to zjawisko tak masowe, jak w krajach Europy Zachodniej, czy Stanach Zjednoczonych). Nie sądzę też, by prawdą było, iż honorarium polskiego autora zawsze jest liczone od ceny zbytu.

Mimo tych drobnych niedociągnięć książka może być niezwykle cenną pomocą dla wszystkich, których teraźniejszość, czy przyszłość w jakikolwiek sposób łączy się z branżą wydawniczą. A dla studentów edytorstwa stanowi dodatkową informację, jak ważne jest poszanowanie prawa autorskiego przez wydawcę.

Anna Smorul

Dodaj do koszyka

Możesz kupić bezpośrednio w wydawnictwie: Dom Wydawniczy ABC